Joan den urriaren 5ean, parlamentuko taldeek aho batez onartu zuten Senatuan amiantoaren biktimentzako konpentsazio-funtsa. Gizarte Segurantzak kudeatuko du funts hori, eta 25 milioi euroko hasierako kapitala izango du amiantoaren biktimei begirunea erakusteko eta babesteko.
LA SENDAtik alde batera utzi nahi ez genuen gertaera historikoa. Hasiera-hasieratik, gertutik jarraitu diogu industria-sektoreari eta, bereziki, gure enpresari eragiten dion arazo horri, hainbat kontzentraziotan parte hartuz. Langile asko egon ziren substantzia horren eraginpean bai Acenor, bai Patricio Etxebarria, bai “Aceros de Llodio” eta beste fabriketan, eta horietako asko gure Industria Taldeak xurgatutako enpresak izan ziren garai batean. Lagun horietako batzuek, hamarkada batzuen buruan, erakusketa haren ondoriozko patologiak garatu dituzte, eta, zoritxarrez, batzuk hil egin ziren.
Amiantoa, «hiltzaile isila» izenekoa, 60ko eta 70eko hamarkadetan erabili zen, batez ere industria- eta eraikuntza-sektoreetan, berotik isolatzeko ahalmen handia baitzuen. Material horren zuntzek urteetan irauten dute biriketan, eta 20, 30 eta 40 urteren buruan gaixotasunak sortzen dira. OSALANek Euskadin emandako datuen arabera, 12.000 pertsona egon ziren urte horietan, eta INEn arabera, 2007tik 2017ra, Estatuan 41.000 pertsonak izan zuten eragina. Datuek berez hitz egiten dute.
Lehen kondena-epaiak 70eko hamarkadaren amaieran eman ziren arren, 2002. urtera arte ez zen amiantoa debekatu, eta 2006. urteaz geroztik, 396/2006 Errege Dekretuaren bidez, erretiratze-prozesuak zehaztu ziren. Espainian oraindik 2.400.000 tona amianto kendu gabe dagoela uste da.
Konpentsazio-funts horrek baliabide ekonomikoak emango dizkie hainbat hamarkadatan Estatuan agente honen eraginpean egon diren biktima guztiei, bereizketarik gabe. Orain arte, beren enpresak jardunean zituzten biktimak bakarrik erreklamatzen zituzten, prozesu judizialaren bidez. Senatuko onespen horrek guztiak jasoko du ordaina:
- Biktimek kalte-ordainik jaso gabe prozesu judizial luzeak jasan ez ditzaten. Pertsona asko hil ziren behin betiko epaia lortu aurretik.
- Enpresa itxi zuten biktimentzat, ezin baitu inor auzibidez erreklamatu.
- Senideentzat, batez ere urte haietan emazteentzat, haien senarren arroparen eraginpean badaude.
- Amiantoarekin lan egiten zuten industrialdeen ondoan bizi izan ziren “ingurumen-gaixoentzat”.
BOEn argitaratu ondoren, 3 hilabeteko epean, legea erregelamenduz garatu beharko da, zenbatekoak eta atzeraeraginezko kasuak zehazteko.
Azkenik, gertaera hori ez zatekeen lortuko biktimen elkarteek egindako borrokagatik ez bada, ASVIAMIEk Euskadin egiten duen bezala. Alde horretatik, duela 11 urte, Eusko Legebiltzarrean esparru horretako lehen ekimena aurrera atera zen, estamentu eta gizarte-eragile askok parte hartu zuten lan zorrotz baten ondoren. Ekimen hari esker, urte batzuk geroago, Senatuan konpentsazio-funts hori onartu da, eta, hala, Estatuko biktima guztiei mesede egin die.