Gure lantokian, langile askok, plantillaren %70 baino gehiagok, txandaka lan egiten dute, eta, gutxienez, urteko gaueko lanaldiaren herena egiten dute. Kontratetako langileei gehitu behar zaie. Milioika lerro idatzi dira jarduera horrek gure osasunean dituen eragin negatiboei buruz. Gure ibilbide profesionalean pilatzen ari den kaltea.
Prebentzioaren eta legeriaren esparruetatik, ezer gutxi edo ezer ez da egiten ari. Txosten, azterlan eta ekimen interesgarri asko daude, baina ez dira gauzatzen, batez ere, gai honetan pentsamolde-aldaketarik ez dagoelako. Urrunago joan gabe, gaueko lanak gure lanpostuetako arriskuen ebaluazioetan duen tratamendua atal psikosozialean aipamen labur bat eginez eta kaltea arintzeko prebentzio neurriak proposatu gabe ikusi besterik ez dago.
ARAZOAK
Horregatik, gaueko lanak gure osasunean eragiten duen kaltea berriro ere eta behar direnak aipatu behar dira.
- Elikadura-ohituretako arazoak:
- Janarien kalitatea eta kantitatea aldatu egin daitezke. Adibidez, gantz, janari azkar, alkohol eta kafe gehiago kontsumitzen dira.
- LA SENDAn, fabrikako jantokian hobekuntzak proposatu ditugu, hala nola afari edo gosari osasungarriak ematea. Horrek bereziki lagunduko lioke txandakako langileari.
- Loaren alterazioak:
- Loaren erritmo biologikoa asaldatu egiten da gaueko lanaren ondorioz.
- Gizarte bizitzaren alterazioak:
- Familiaren denbora murriztea eta ohiz kanpoko ordutegien ondorioz harreman sozialak izateko zailtasunak. Gainera, txandakako egutegien zorroztasuna nabaria da, ordutegi-malgutasunik eza, murrizketak aplikatzeko zailtasuna edo beste bateratze-neurri batzuk…
- Lanbide jardueran duen eragina:
- Laneko nekea metatzea erritmo zirkadianoen alderantzikatzearen ondorioz. Eragin nabarmena du produkzioan eta istripu-tasetan.
ADIMEN OSASUNA ETA ALDARRIKAPENAK
Gaueko lanak, batez ere, ondorio negatiboak izan ditzake pertsonen osasun mentalean. Hemen daude ordezkaritza sindikalak oro har eta SENDA delakoak bereziki aldarrikatu dituen ondorio eta neurri nagusiak:
- Zer dira erritmo zirkadianoak eta zeinetan eragiten dute? :
- Gaueko lanak jardueraren ohiko erritmo biologikoa aldatzen du, argi-orduen eta eguneko eta gaueko tenperaturaren arabera. Horrek eragin negatiboa izan dezake funtzio kognitiboetan, hala nola oroimenean, kontzentrazioan eta erabakiak hartzean.
- Sindikatuek lanaldi egokia eskatu dute 6/4ko lan-zikloetara hurbiltzeko, 2013a baino lehen izan dugun bezala. Hau da, urteko 1.600 orduko lanaldia, egutegi horiek ezartzeko egokia.
- Nekea eta logura:
- Gauez lan egiteak buruko zolitasuna murriztu dezake, nekearen eta logalearen ondorioz. Horrek eragina izan dezake egindako lanaren kalitatean.
- Sindikatuok 3 edo 4 eguneko atsedenaldiak izaten ditugu berriro zikloen artean, eta ez bi egun, beti ere enpresa kolatzen saiatzeko.
- Isolamendu soziala:
- Gaueko ordutegiek elkarreragin soziala eta familiako edo gizarteko jardueretan parte hartzea zaildu dezakete, eta horrek kalte egin diezaioke ongizate emozionalari.
- Gauak erreleboen artean banatu behar direla berresten dugu bidezko egutegietan. Gainera, aintzat hartuko ditugu norberak nahi duen moduan gelditzeko, finkatzeko eta, ahal bada, handitzeko etorri diren egunak.
- Lo egiteko arrisku handiagoa:
- Gaueko lanak insomnioa, REM loaren alterazioak eta loaren bestelako nahasteak eragin ditzake, eta horrek buru-osasunari eragiten dio epe luzera.
- LA SENDA enpresaren proposamena enpresa osasuntsuaren batzordean: gauez ibilbide luzea duten 55 urtetik gorako langileak beren borondatez kentzea.
LA SENDA enpresaren proposamena enpresa osasuntsuaren batzordean: gauez ibilbide luzea duten 55 urtetik gorako langileak beren borondatez kentzea.
LEGERIA
Langileen Estatutuaren 36. artikuluak berariazko erregulazio oso gutxi ezartzen ditu gaueko lanerako. Artikulu honen arabera:
- Gaueko lana gaueko 10etatik goizeko 6ak arte egiten da.
- Enplegu-emaileek lan-agintaritzari jakinarazi behar diote lan-mota horretara erregularki jotzen duten.
- Gaueko langileek gehienez ere zortzi orduko lanaldia dute egunean hamabost eguneko epean, eta ezin dute aparteko ordurik egin.
- Negoziazio kolektiboan ordainsari zehatz bat jaso behar dute edo atsedenaldien bidezko konpentsazioa adostu.
Gure negoziazio kolektiboak eragin handiagoa izan behar du gai honetan, eta neurri sendoagoak hartu. Bereziki, gaueko kontzeptu ordaindua eta urteko soberakina barregarria da. Hala ere, kalte edo galera baten ordez ordainsari ekonomiko bat jartzeak ez luke izan behar ekintza sindikalaren lehentasuna.
Azkenik, duela urte batzuk, lege-ekimen bat egin zen erretiroan koefiziente murriztaile bat ezartzearen alde, gauez lan egin duten pertsonentzat. Ekimen hori, sinaduren bidez, gure erakunde sindikalak jarraitu zuen. Osasun-sektorean sortu zen, beste sektore batzuk barne hartzen zituen arren. Senatuan tratatua, ez zuen horri buruzko legerik egin. Alde horretatik, gure legedia ez da erabat gaueko lantzat hartzen; beste herrialde batzuetan, aldiz, zenbait neurri hartu dira, hala nola, adin jakin bateko gauak egiteko debekua.